|
Polski układ klawiatury programisty (QWERTY).
Na samym wstępie chciałbym wspomnieć o tym, że mamy dwa rozwiązania polskiego układu klawiatury programisty (QWERTY):
- Bardziej rozpowszechnione, używane w systemach GNU/Linux, GNU/xxBSD, Amiga czy Windows
- Dostarczane wraz z systemem MacOS.
Oba różnią się spodobem uzyskiwania liter ż oraz ź.
W MacOS uzyskujemy wszystkie znaki z "kreseczką" z kombinacji ALT + podstawowa litera, a znak ż z kombinacji ALT+x, natomiast w pozostałych uzyskujemy literę ż (jako częściej używaną) z kombinacji ALT+ z, a ź z kombinacji ALT+ x.
Oba rozwiązania są obecne i trzeba je zaakceptować.
Przygotowując kaszubski układ klawiatury oparłem się na tym bardziej rozpowszechnionym układzie. Polska klawiaura programisty jako wzór dla klawiatury kaszubskiej
W polskim układzie klawiatury programisty (QWERTY) prawie wszystkie ogonki znalazły się na miejscu liter od których się wywodzą. Wyjątek stanowi tu litera ź, która jednak znalazła swoje miejsce obok ż i to w tym samym rzędzie. Taki układ jest logicznym rozwiązaniem, pozwala na intuicyjne pisanie w języku polskim i na takim rozwiązaniu opiera się (właśnie ze względu na logiczny schemat i przyzwyczajenia) klawiatura kaszubska.
Klawiatura kaszubska
Na wyżej zamieszczonej grafice przedstawiam kaszubski układ klawiatury, który powstał pod wpływem polskiego układu programisty, jak i pod wpływem części rozwiązania dwujęzycznego klawiatury pl+csb jakie zaproponował Stanisław Geppert (proszę koniecznie przeczytać część pierwszą: Klawiatura polska rozbudowana o kaszubskie "ogonki"). Kaszubskie znaki uzyskujemy tu również z kombinacji: prawy klawisz ALT + litera
W tym rozwiązaniu (zaznaczam, iż jest to rozwiązanie wyłącznie dla języka kaszubskiego, rozpatrywane z jego perspektywy) kaszubskie "ogonki" znajdują się zawsze na ich literach podstawowych, jak i obok nich - gdy "ogonków" tych jest więcej niż jeden, jednak zawsze w tym samym rzędzie (analogicznie do polskiej klawiatury programisty: proszę porównać z położeniem w nim liter: ż i ź).
Znaki występujące w polskim i kaszubskim alfabecie (zaznaczone na zielono , czyli: ą, ł,
ń, ó, jak i ż) pozostawiono na swoich miejscach - do tego położenia są na pewno wszyscy, użytkownicy piszący po kaszubsku przyzwyczajeni, to praktycznie prawie w 100% mieszkańcy Polski i nielogicznym byłoby wprowadzanie w tym miejscu jakichkolwiek zmian.
Z dwujęzycznego rozwiązania Stanisława Gepperta (jakie zastosowaliśmy w edytorze KaszEd) przejąłem, również ze wzgledu na przyzwyczajenia użytkowników, położenie następujących kaszubskich liter: ë, ò, ô. Ich położenie w jednym rzędzie obok liter od których się wywodzą odpowiada również tej samej logice, którą rządzi się polska klawiatura programisty. Tej też podporządkowałem położenie liter: ã, ù oraz é, które odbiegają od propozycji dwujęzycznej, jednak dzięki takiemu rozmieszczeniu dwie litery znalazły się na miejscach liter, z których się wywodzą, co jest zdecydowanym plusem takiego rozwiazania.
Pozostaje kwestia umieszczenia symbolu "Euro",
który pozostawiony w kaszubskim sterowniku
na miejscu litery u
blokowałby literę ù. Położenie € nie wydaje mi się aż tak istotne, jest to znak mało używany, a praktycznie wszystkie litery wchodzące w skład tej nazwy własnej (E,U,R,O) są "zajęte" przez znaki kaszubskie, przyjąłem tu zasugerowane przez Piotra Formellę umieszczenie go na miejscu litery y - jest to pierwszy wolny klawisz obok polskiej pozycji, znajdujący się również w jednym z nią rzędzie.
Linux: W polskiej klawiaturze programisty dla Linuksa możemy dowolnie umieszczać symbol € na cyfrach 2 i 5, co nie koliduje z kaszubskimi znakami i wydaje się być również dobrą alternatywą.
MacOs: W polskiej klawiaturze programisty dla Maca, symbol € został umieszczony na miejscu cyfry 3. Również tutaj, jak i w Linuksie nie prowadzi to do konfliktów z kaszubskimi literami .
Różnice między klawiaturą kaszubską, a polską dla Windowsa rozbudowana o kaszubskie "ogonki"
Porównując oba układy można zauważyć, że zmiany proponowane w kaszubskim układzie klawiatury, w porównaniu do rozwiązania dwujęzycznego są niewielkie i to na korzyść osoby piszącej po kaszubsku. Miejsce zmeniły tylko litery: ã, ù oraz é.
- ã - znalazło się w jednym rzędzie z literą od której się wywodzi, wypierając polski ogonek ś
- ù - znalazło się na miejscu litery u, wypierając znak €
(uwaga: dotyczy jedynie w klawiatury dla Windowsa)
- é - znalazło się na miejscu litery e, wypierając polską literę ę
Klawiatura kaszubska w zestawie Kaszubskich układów klawiatury dla Windows NT4/2000/XP Piotra Formelli znajduje się w katalogach:
Marek Kwidziński (aktualizacja:styczeń 2008)
początek
|
